W Polsce przestrzeganie przepisów dotyczących pracy z azbestem nadzoruje Państwowa Inspekcja Pracy (PIP). Przepisy określają między innymi, jak postępować z azbestem podczas remontów i rozbiórek oraz kto może wykonywać prace związane z usuwaniem azbestu. W tym artykule ogólnie wyjaśniamy, co te przepisy oznaczają w praktyce dla osób planujących remont. Artykuł nie zastępuje oficjalnych przepisów – w razie wątpliwości, co obowiązuje w Państwa sytuacji, warto zapytać Państwową Inspekcję Pracy lub urząd gminy.
Zakaz stosowania azbestu w Polsce
W Polsce stosowanie azbestu zakazano w 1997 roku. Dlatego materiały zawierające azbest mogą występować w budynkach wybudowanych lub remontowanych przed tym rokiem. W budynkach wzniesionych później azbestu z reguły nie powinno być, chyba że w konstrukcji pozostawiono starsze materiały.
Zakaz dotyczył stosowania nowych wyrobów azbestowych. Polska realizuje ponadto krajowy program, którego celem jest usunięcie wyrobów zawierających azbest do 2032 roku. Do tego czasu nienaruszony materiał, który nie jest rozbierany ani obrabiany, nie stanowi zagrożenia w codziennym życiu.
Przed rozbiórką trzeba sprawdzić, czy jest azbest
Zanim rozpocznie się rozbiórkę, skuwanie, szlifowanie lub wiercenie materiału, który może zawierać azbest, trzeba wiedzieć, co ten materiał zawiera. Dotyczy to zarówno dużych, jak i małych przedsięwzięć. Także przy mniejszym remoncie w domu – na przykład gdy usuwa się płytki, wykładzinę lub szpachlę – warto sprawdzić to z wyprzedzeniem.
Przy ograniczonym remoncie często wystarczy jedna próbka materiału przeznaczonego do usunięcia, zbadana w laboratorium. Przy większych remontach lub rozbiórkach często wykonuje się inwentaryzację azbestu: specjalista przegląda budynek, pobiera próbki i zestawia, gdzie znajduje się azbest. Jeśli planowana jest rozbiórka budynku lub jego większej części, warto zapytać we właściwym urzędzie, jakie formalności obowiązują i co należy przedstawić w sprawie odpadów niebezpiecznych.
Kto odpowiada za co?
Zlecający remont powinien zadbać o to, aby przed rozpoczęciem prac ustalić, czy materiały zawierają azbest. Jeśli prace wykonuje firma, musi ona wiedzieć, które materiały zawierają azbest, aby bezpiecznie zaplanować pracę – dlatego warto przekazać jej wyniki badań i wcześniejsze inwentaryzacje. W budynku wielorodzinnym za części wspólne i piony odpowiada zwykle wspólnota lub spółdzielnia mieszkaniowa albo właściciel budynku.
Dokładny podział odpowiedzialności zależy od przedsięwzięcia i od tego, kto wykonuje prace. W razie wątpliwości można zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy.
Usuwanie azbestu
Jeśli materiały przeznaczone do rozbiórki zawierają azbest, prace należy przeprowadzić jako usuwanie azbestu. Zgodnie z przepisami, których przestrzeganie nadzoruje Państwowa Inspekcja Pracy, takie prace wykonuje firma posiadająca kwalifikacje do usuwania azbestu, a jej pracownicy są przeszkoleni w zakresie pracy z azbestem. Prace prowadzi się w wydzielonej strefie z podciśnieniem, a wykonujący je pracownicy stosują specjalne wyposażenie ochronne.
Jeśli przepisy nie są przestrzegane, Państwowa Inspekcja Pracy może nakazać usunięcie nieprawidłowości, a nawet wstrzymać prace. Późniejsze oczyszczanie pomieszczeń, w których rozprzestrzenił się pył azbestowy, jest ponadto znacznie droższe niż wcześniejsze zbadanie materiałów i kontrolowana rozbiórka.
Odpady azbestowe
Odpady azbestowe są odpadami niebezpiecznymi i nie wolno wyrzucać ich razem ze zwykłymi śmieciami. Należy je szczelnie zapakować, na przykład w mocne worki foliowe, i oznakować. Gdy prace wykonuje firma zajmująca się usuwaniem azbestu, zwykle to ona zajmuje się odpadami. Jeśli mają Państwo niewielką ilość odpadów azbestowych, warto zapytać w urzędzie gminy, gdzie i w jaki sposób można je oddać.
Co przepisy oznaczają w praktyce?
W praktyce przepisy oznaczają, że przed rozbiórką trzeba sprawdzić, czy materiał zawiera azbest. Najprościej zrobić to, pobierając próbkę materiału przeznaczonego do usunięcia i wysyłając ją do laboratorium do analizy. Gdy wynik jest gotowy, wiadomo, jak przeprowadzić rozbiórkę.
Przestrzeganie przepisów nie musi być ani skomplikowane, ani drogie. Analiza pojedynczej próbki kosztuje ułamek budżetu remontu i zapewnia, że prace zostaną wykonane bezpiecznie i prawidłowo. Ten artykuł nie zastępuje oficjalnych przepisów, ale daje praktyczny obraz tego, co oznaczają one dla osób przeprowadzających remont.