Ile próbek azbestu trzeba pobrać?

Próbkę azbestu pobiera się z każdego innego materiału lub układu warstw, który podczas remontu będzie rozbierany, szlifowany lub wiercony. Liczba próbek nie zależy od liczby pomieszczeń ani metrów kwadratowych, lecz od tego, ile różnych materiałów, układów warstw i napraw z różnych okresów znajduje się w obszarze prac. Przy remoncie jednej ściany lub podłogi często wystarcza jedna próbka, natomiast rozbiórka w całym mieszkaniu zwykle wymaga kilku.

Poniżej pokazujemy, jak obliczyć liczbę próbek, kiedy jedna próbka obejmuje dużą powierzchnię i kiedy osobne próbki trzeba pobrać nawet z materiałów, które wyglądają tak samo.

Zasada podstawowa: jedna próbka na jeden materiał

Laboratorium analizuje to, co znajduje się w woreczku. Wynik dotyczy miejsca poboru i takiego samego materiału, czyli tego samego wyrobu położonego w tym samym czasie. Liczbę próbek wyznacza więc to, ile odrębnych materiałów występuje w obszarze prac. Odrębną całość stanowi:

• Inny materiał: wykładzina PCV, klej do płytek, szpachla ścienna, otulina rury i płyta eternitowa to osobne próbki, nawet jeśli znajdują się w tym samym pomieszczeniu.
• Inny układ warstw: płytki osadzone na zaprawie i płytki przyklejone klejem na szpachlę to różne całości.
• Inny okres montażu: materiał z czasu budowy i materiał z późniejszego remontu to różne wyroby, nawet jeśli wyglądają tak samo. Miejsca naprawiane są też często wykonane z innego materiału niż otoczenie.
• Inna część budynku: nawet materiał o takim samym wyglądzie bada się osobno, jeśli występuje na przykład zarówno w pomieszczeniu mokrym, jak i suchym.

Sama powierzchnia nie zwiększa liczby próbek: jeśli podłogi w dwóch sypialniach mają tę samą wykładzinę PCV położoną w tym samym czasie, wystarczy jedna próbka dla obu. Warstwy tej samej konstrukcji, na przykład płytki, zaprawę i klej, wysyła się jako jedną próbkę, aby żadna warstwa nie została pominięta.

Jak obliczyć liczbę próbek krok po kroku

1. Spisać prace. Zapisać, co zamierzają Państwo rozebrać, szlifować, skuwać lub wiercić. Malowanie całej powierzchni bez szlifowania czy skrobania nie narusza starych warstw.
2. Sprawdzić, co narusza każda z prac. W miejscu uszkodzenia lub za listwą przypodłogową układ warstw jest często widoczny.
3. Zgrupować to, co jednakowe. Połączyć miejsca, w których materiał wygląda tak samo, jest położony w ten sam sposób i prawdopodobnie pochodzi z tego samego remontu.
4. Wyodrębnić to, co odbiega. Naprawy, inny kolor lub wzór, inne podłoże, inna część budynku i inny etap remontu to powody, by pobrać osobną próbkę.
5. Pobrać próbkę z każdej grupy. Ponumerować woreczki i zapisać, jaki obszar reprezentuje każda próbka, na przykład "P1 kuchnia, podłoga, wykładzina PCV i klej". W zamówieniu użyć tych samych nazw, aby każdy wynik został przypisany do właściwego miejsca.
6. W razie wątpliwości pobrać dodatkową próbkę. Taniej jest przeanalizować oba materiały, niż później przerywać rozbiórkę.

Kiedy jedna próbka wystarcza dla dużej powierzchni?

Gdy materiał jest jednorodny: ten sam wygląd, to samo podłoże i ten sam czas montażu na całej powierzchni. Może to być na przykład wykładzina podłogowa w jednym pomieszczeniu, płytki na jednej ścianie lub jednolita szpachla na suficie. Próbkę pobiera się w miejscu typowym dla całej powierzchni, a nie na przykład w naprawianym narożniku. Jeśli planują Państwo jedynie wiercenie otworów montażowych w ścianie z płytkami, wystarczy jedna próbka układu warstw tej ściany.

Kiedy pobrać kilka próbek z materiałów, które wyglądają tak samo?

• Budynek remontowano etapami. Wykładziny PCV w przedpokoju i kuchni mogą wyglądać tak samo, a pochodzić z różnych dziesięcioleci.
• Powierzchnia ma naprawy. Naprawiane miejsce jest często wykonane inną szpachlą lub innym klejem.
• Pod nową powierzchnią jest stara. Ukryta stara wykładzina lub stare płytki należą do próbki. Jeśli warstwy są usuwane osobno, można pobrać z nich osobne próbki.
• Chodzi o różne mieszkania. W budynku wielorodzinnym wykończenia w mieszkaniach mogły być odnawiane w różnym czasie, więc wyniku z jednego mieszkania nie można bezpośrednio przenieść na sąsiednie.

Przykłady obliczeń

Poniższe liczby pokazują sposób liczenia i nie są normami: właściwa liczba zależy od tego, co narusza akurat Państwa remont.

• Łazienka: jeśli ściany mają jedne płytki, a podłoga inne, w tym przykładzie są to dwie próbki, każda obejmująca wszystkie warstwy. Szpachla na suficie przeznaczona do szlifowania to trzecia próbka, a płytki częściowo wymienione bada się osobno. Zob. także azbest w łazience.
• Kuchnia: wykładzina PCV z klejem na podłodze, płytki między szafkami i ściana przeznaczona do otwarcia to w tym przykładzie trzy próbki. Jeśli ta sama podłoga, położona w tym samym czasie, ciągnie się do przedpokoju, jedna próbka podłogi wystarcza dla obu.
• Podłogi w całym mieszkaniu: ta sama wykładzina położona w tym samym czasie we wszystkich pomieszczeniach może oznaczać jedną próbkę. Jeśli przedpokój ma inną wykładzinę, kuchnia płytki winylowe, a sypialnie wykładzinę PCV, będą to trzy próbki.
• Większy remont domu jednorodzinnego: w starszym domu mogą występować materiały z wielu dziesięcioleci, na przykład otuliny rur w piwnicy, płyty eternitowe na elewacji lub dachu oraz szpachle i podłogi wewnątrz. Liczba próbek wynika z listy materiałów, więc może to być kilkanaście próbek lub więcej. Przed rozległą rozbiórką może być potrzebna inwentaryzacja azbestu.

Nie mieszać różnych materiałów w jednym woreczku

Jeśli kawałki wykładziny, szpachli ściennej i kleju do płytek trafią do jednego woreczka, wynik pozytywny nie pokaże, który z nich zawiera azbest, i wszystkie trzeba będzie traktować jako zawierające azbest. Jedna próbka powinna reprezentować tylko jeden materiał. Dlatego każdy materiał pakuje się do osobnego woreczka, a warstwy tej samej konstrukcji pozostawia razem.

Pobieranie próbek w skrócie

1. Używać jednorazowych rękawic i maski ochronnej klasy co najmniej FFP3.
2. Zwilżyć miejsce poboru spryskiwaczem.
3. Odłamać kawałek ok. 2–5 centymetrów przez wszystkie warstwy aż do podłoża.
4. Włożyć kawałek do woreczka strunowego, a woreczek do drugiego woreczka.
5. Zapisać na woreczku numer próbki i miejsce poboru.
6. Zakleić miejsce poboru taśmą i przetrzeć okolicę wilgotną ściereczką.

Bardziej szczegółowe instrukcje znajdą Państwo w artykule jak pobrać próbkę azbestu.

Co pokazuje wynik przy kilku próbkach?

Semlab analizuje każdą próbkę osobno mikroskopem elektronowym JEOL SEM-EDS, a raport zawiera wynik dla każdej próbki. Raport w języku polskim otrzymują Państwo e-mailem, zwykle tego samego dnia, w którym próbki dotrą do laboratorium. Każdy wynik dotyczy grupy materiałów, którą reprezentuje dana próbka, więc czytelna numeracja jest równie ważna jak sama próbka. Jeśli w którejś próbce wykryto azbest, więcej informacji znajdą Państwo w artykule pozytywny wynik badania azbestu.

Ile kosztuje analiza kilku próbek?

Analiza kosztuje 39,90 € + VAT za próbkę, czyli 50,07 € z VAT (fiński VAT 25,5 %), a cena za próbkę jest taka sama dla 1–100 próbek. Trzy próbki kosztują więc 3 × 50,07 € z VAT. Cena nie obejmuje kosztów przesyłki. Analizę można zamówić przez internet, zapłacić kartą przy składaniu zamówienia i wysłać wszystkie próbki w jednej kopercie Pocztą Polską.