Azbest w kleju: czarny klej do wykładzin i lepik bitumiczny

Stare kleje podłogowe mogą zawierać azbest. Najbardziej znanym przykładem jest ciemny lub czarny klej na bazie bitumu pod starymi wykładzinami PCV, stosowany szczególnie w latach 50.–70., ale azbest może występować także w innych klejach do podłóg i płytek sprzed zakazu stosowania azbestu w 1997 roku. Kolor kleju niczego jednak nie przesądza: czarny klej to dobry powód, by zbadać podłogę, ale jasny klej nie oznacza, że podłoga jest wolna od azbestu. Pewność daje dopiero analiza laboratoryjna, a próbka powinna zawierać zarówno wykładzinę, jak i jej klej.

W tym artykule omawiamy, jakie kleje występują w starych podłogach, dlaczego kolor nie jest rozstrzygający, jak pobrać próbkę wykładziny, kleju i masy wyrównującej oraz co wynik oznacza dla remontu podłogi.

Które kleje mogą zawierać azbest?

Pod starą podłogą często znajduje się warstwa kleju, która jest innym wyrobem niż wykładzina na wierzchu. Klej mógł zawierać azbest nawet wtedy, gdy wykładzina go nie zawiera – lub odwrotnie.

Czarny klej do wykładzin i lepik bitumiczny

Ciemne, czarne lub brunatnoczarne kleje na bazie bitumu były powszechnie stosowane pod starymi wykładzinami PCV i płytkami PCV. Są często ciągliwe lub smoliste i zostają na betonie po zdjęciu wykładziny. Taki klej to wyraźny powód, by zbadać podłogę, zanim zacznie się go zeskrobywać lub szlifować.

Inne stare kleje do wykładzin

Nie wszystkie stare kleje podłogowe są czarne. Żółtawe, brązowe i jasne kleje mogą być wyrobami różnych producentów z różnych dekad i one również mogły zawierać azbest. Dlatego jasny klej pod wykładziną położoną przed 1997 rokiem bada się tak samo jak ciemny.

Klej do płytek i klej do płytek PCV

Azbest mogą zawierać również zaprawy klejowe do płytek ceramicznych oraz kleje do starych płytek PCV. Klej do płytek opisuje dokładniej artykuł azbest w kleju do płytek oraz strona analiza kleju do płytek na azbest. Więcej o płytkach PCV można przeczytać na stronie azbest w płytkach PCV.

Masa wyrównująca pod klejem

Pod klejem często znajduje się masa wyrównująca, która stanowi osobną warstwę. W starej podłodze także ona może zawierać azbest, dlatego obejmuje ją to samo badanie. Więcej na ten temat na stronie azbest w masach szpachlowych.

Czy kolor kleju mówi, czy zawiera on azbest?

Nie. Kolor jest wskazówką, a nie wynikiem. Warto pamiętać, że:

• Ciemny lub czarny klej jest powodem do badania, ale nie każdy czarny klej zawiera azbest.
• Jasny klej nie dowodzi, że azbestu nie ma.
• Kleje wyglądające tak samo produkowano w różnym składzie, więc klej w dwóch podłogach może być innym wyrobem, mimo że wygląda identycznie.
• Pod nową wykładziną mogą znajdować się resztki kleju po poprzedniej wykładzinie i wtedy podłoga ma kilka warstw kleju jedna na drugiej.

Dlaczego wykładzinę i klej bada się razem?

Wykładzina PCV, klej i masa wyrównująca to różne warstwy, a azbest może występować w każdej z nich. Jeśli wyśle się tylko kawałek wykładziny bez kleju, klej zawierający azbest może zostać przeoczony. Dlatego próbka podłogi powinna zawierać wykładzinę z przyklejonym do niej klejem, a jeśli wykładzina została już usunięta – klej z betonu i kawałek masy wyrównującej spod niego. Wykładziny PCV opisuje dokładniej artykuł azbest w wykładzinie PCV oraz strona analiza wykładziny PCV na azbest.

Kiedy warto zbadać klej podłogowy?

Nienaruszona wykładzina z klejem nie uwalnia włókien do powietrza. Ryzyko pojawia się, gdy wykładzinę się zrywa, klej zeskrobuje albo podłogę szlifuje i frezuje. Przed takimi pracami warto zbadać podłogę, jeśli wykładzina, klej lub masa wyrównująca pochodzą sprzed 1997 roku. Jeśli remont obejmuje także rury, warto przeczytać również o azbeście w izolacji rur.

Jak pobrać próbkę wykładziny i kleju

Próbkę należy pobrać w tym pomieszczeniu i z tej podłogi, która ma zostać rozebrana. Jeśli w różnych pomieszczeniach są różne wykładziny lub podłogę naprawiano w różnych okresach, z każdej podłogi wyglądającej inaczej trzeba pobrać osobną próbkę.

1. Należy założyć rękawice jednorazowe i maskę ochronną co najmniej klasy FFP3.
2. Trzeba wybrać niewidoczne miejsce, na przykład przy ścianie, pod szafką lub przy progu.
3. Miejsce pobrania lekko się zwilża spryskiwaczem, aby powstało jak najmniej pyłu.
4. Nożem wycina się kawałek wykładziny o wymiarach około 3 × 3 centymetry i podważa go szpachelką lub dłutem tak, aby klej pozostał na spodniej stronie wykładziny.
5. Dłutem zeskrobuje się także klej pozostały na podłodze oraz mały kawałek masy wyrównującej pod nim, jeśli jest.
6. Wszystko wkłada się od razu do tego samego strunowego woreczka foliowego, zamyka go i umieszcza w drugim woreczku.
7. Na woreczku zapisuje się miejsce i warstwy, na przykład „salon, wykładzina PCV + czarny klej + masa wyrównująca”.
8. Miejsce pobrania zakleja się taśmą, a powierzchnię przeciera wilgotną szmatką.

Gdy wszystkie warstwy znajdują się w jednym woreczku, wynik dotyczy całej konstrukcji podłogi. Jeśli chcą Państwo wiedzieć, w której warstwie jest azbest, można wysłać wykładzinę, klej i masę wyrównującą jako osobne próbki. Dokładniejsze instrukcje zawiera artykuł jak pobrać próbkę na azbest.

Co oznacza wynik badania próbki podłogi?

Semlab analizuje próbkę za pomocą elektronowego mikroskopu skaningowego JEOL SEM-EDS zgodnie z normą ISO 22262-1, a wynik jest wysyłany e-mailem, zwykle tego samego dnia, w którym próbka dotrze do laboratorium. Wynik pokazuje, czy w nadesłanej próbce wykryto azbest.

• Nie wykryto azbestu: wynik dotyczy konstrukcji podłogi, z której pobrano próbkę, oraz takiego samego materiału. Inne pomieszczenia i miejsca naprawiane inną wykładziną lub innym klejem bada się osobno.
• Wykryto azbest: konstrukcję podłogi traktuje się jako zawierającą azbest. Zrywanie wykładziny oraz zeskrobywanie i szlifowanie kleju planuje się jako prace z azbestem, a rozbiórkę wykonuje firma posiadająca kwalifikacje do usuwania azbestu. Czasem nową podłogę można położyć na starej, tak aby nie trzeba było naruszać dawnej konstrukcji.

Jeśli podłoga jest częścią większego remontu lub rozbiórki, przy której potrzebna jest inwentaryzacja azbestu na miejscu, wykonuje ją specjalista. Semlab jest laboratorium i nie wykonuje inwentaryzacji na miejscu.

Ile kosztuje analiza próbki podłogi?

Analiza kosztuje 39,90 € + VAT za próbkę, czyli 50,07 € z VAT (fiński VAT 25,5 %). Cena jest taka sama dla 1–100 próbek. Koszt przesyłki nie jest wliczony. Analizę można zamówić online, zapłacić kartą i wysłać próbkę za pośrednictwem Poczty Polskiej do laboratorium w Finlandii.